Pod nazwą „Jak Rzyć” można bez problemu znaleźć książkę Stanisława Szelca, znanego wrocławskiego satyryka z kabaretu Elita. Ale „Jak Rzyć” było również tytułem wrocławskiego pisma satyrycznego, któremu Szelc szefował. O tej nietypowej publikacji zachowało się w internecie niewiele informacji. Pora przypomnieć jej historię.
Spotkanie w „Literatce” i Stanisław Szelc w Partii Dobrego Humoru
O piśmie satyrycznym które tworzył Stanisław Szelc, dowiedziałem się od niego, w kawiarni „Literatka” zlokalizowanej na wrocławskim Rynku. Nie pamiętam już który z nas zainicjował spotkanie i jak się kontaktowaliśmy, ale najprawdopodobniej telefonicznie. Grunt, że satyrycy zawsze znajdą sposób aby się poznać i zawsze znajdą wspólny język. Natychmiast przeszliśmy na „ty”.
Tego dnia Staszek został członkiem Partii Dobrego Humoru. W „Literatce” wręczyłem mu legitymację numer 3320. Dostali je również Maciej Żurawski (3321), Stanisław Pelczar (3322), Sławomir Sobczak (3323) i Marek Włach (3324).
Szelc dostał też 21 legitymacji (numery 3325-3346), które może wkrótce wręczyć innym, według własnego uznania. Bo kto jak nie on miałby najlepiej wiedzieć, komu legitymacje najbardziej wesołej organizacji świata się należą.
Czym było czasopismo „Jak Rzyć”?
To wtedy Stanisław Szelc pokazał mi jeden (lub więcej) numerów „Jak Rzyć”, czarno-białego czasopisma formatu większego niż A4 i liczącego 8 stron.
Jak czytamy na pierwszej stronie, jest to Nieperiodyczny Organ Stowarzyszenia Mędrców Wrocławskich z siedzibą w Instytucie „Literatka”, noszący podtytuł: „Proletariusze wszystkich krajów ktoś z was zrobił wała”.
Szelc spytał, czy nie zechciałbym wesprzeć czasopismo moimi rysunkami, na co natychmiast się zgodziłem. Bynajmniej nie dlatego, że stał już przede mną drugi kieliszek, zapełniony procentami po brzegi.
Rysunki Szczepana Sadurskiego w „Jak Rzyć”
Po powrocie do Warszawy, szybko wysłałem Szelcowi zestaw rysunków. W numerze 3 z 17 grudnia 2012, który wkrótce otrzymałem pocztą, na 8 stronach było aż 9 moich rysunków. Do tego moje imię i nazwisko znalazło się w redakcyjnej stopce, wśród takich tuzów, jak m.in. trzech Krzysztofów: Daukszewicza, Jaroszyńskiego i Piaseckiego, których fanom satyry nie trzeba przedstawiać.
Nie wiem czy moje rysunki trafiły też do kolejnych numerów. Chyba nie, bo dostałbym je pocztą. Na pewno ukazało się siedem numerów i na tym żywot pisma się zakończył.
Kiedy doszło do spotkania?
Na początku grudnia 2012 roku (na jednym ze zdjęć z „Literatki” jest choinka), przed moim wyjazdem na PolArt do Australii. Tak się składa, że zazwyczaj w grudniu mam przynajmniej jeden wyjazd na rysowanie karykatur na eventach we Wrocławiu, więc obie wrocławskie okazje (spotkanie w „Literatce” oraz karykatury) ze sobą połączyłem.
Kto tworzył wrocławskie pismo satyryczne? Stopka redakcyjna
Jak Rzyć – Gazeta Nieobliczalna
Cały Goniec: Stanisław Szelc
Vice Goniec i Redaktor Odpowiedzialny: Maciej Żurawski
I sekretarz redakcji: Stanisław Pelczar
II sekretarz redakcji: Janusz Domin
Redaktor graficzny: Nicol Nascov
Skład i łamanie: Bartosz Harlender
Stali współpracownicy: Krzysztof Daukszewicz, Tomasz Piss, Artur Kusaj, Krzysztof Jaroszyński, Krzysztof Piasecki, Henryk Sawka, Jerzy Tomaszewski, Szczepan Sadurski
Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za treść artykułów oraz błędy ortograficzne.
Redakcja wydawnicza: Oficyna Wydawnicza Atut, Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe (adres, namiary do kontaktu).
Autorzy numeru trzeciego
Wśród nazwisk autorów numeru 3 podpisanych pod tekstami są: Jerzy Tomaszewski Janusz Domin, Krzysztof Piasecki, Michał Filek (Melbourne, Australia), Stanisław Szelc, Artur Kusaj, Stanisław Pelczar, Jan Węglowski, Bogusław Bednarek, Waldemar Niedźwiecki, Pio Ciesielski, Tomasz Piss, dr n. med. Jacek Robaczewski, Krzysztof Daukszewicz, Tomasz Majeran, Świetlicki. Oprócz rysunków Szczepana Sadurskiego, jest też po jednym rysunku Henryka Sawki i Jerzego Tomaszewskiego.
Jak rzyć: (c) Szczepan Sadurski / Rysunki.pl
Wśród ilustracji tego artykułu jest komplet stron numeru 3 „Jak Rzyć” z 17 grudnia 2012 roku. To prawdopodobnie jeden z nielicznych dostępnych dziś w internecie kompletnych materiałów dokumentujących działalność tego wrocławskiego pisma satyrycznego.
FAQ
Czy „Jak Rzyć” było książką czy czasopismem?
Pod tytułem „Jak Rzyć” funkcjonują różne publikacje. Stanisław Szelc jest autorem książki o tym tytule, ale „Jak Rzyć” było również wrocławskim pismem satyrycznym, którego redakcja skupiała autorów związanych z satyrą i środowiskiem artystycznym.
Co oznacza „Jak Rzyć”?
„Rzyć” to dawne i gwarowe określenie pośladków, czyli tyłka. Tytuł czasopisma jest więc żartobliwą grą słów z wyrazem „żyć”.
Z jakim kabaretem był związany Stanisław Szelc?
Stanisław Szelc jest członkiem Kabaretu Elita, jednego z najbardziej znanych polskich kabaretów wywodzących się z Wrocławia. Zespół powstał w 1969 roku i przez dziesięciolecia należał do ważnych punktów polskiej sceny satyrycznej.
Czym była „Literatka” we Wrocławiu?
„Literatka” była popularnym miejscem spotkań środowiska artystycznego i literackiego we Wrocławiu, zlokalizowanym przy Rynku. Przez lata pojawiali się tam pisarze, poeci, satyrycy, dziennikarze i artyści. Została definitywnie zamknięta w 2025 roku.
Kto jeszcze tworzył wrocławskie środowisko satyryczne?
We Wrocławiu działało wiele osób związanych z kabaretem, teatrem, prasą i rysunkiem satyrycznym. To środowisko wydało między innymi twórców związanych ze Studiem 202, Kabaretem Elita oraz wrocławskim teatrem Kalambur.
Zobacz też:
> Ogólnopolskie pismo satyryczne Twój Dobry Humor
> Anegdoty o Janie Pietrzaku
