We współczesnej satyrze nie brakowało nieformalnych tradycji, żartobliwych tytułów i środowiskowych ceremonii. Jedną z nich było nadanie mi tytułu docenta magistra satyry przez Pałucką Lożę Szyderców podczas wystawy rysunku satyrycznego w Łodzi. Za tym humorystycznym wydarzeniem kryje się historia ludzi, których połączyła satyra i wieloletnie znajomości.
Gdy we wrześniu 1999 r. do kiosków trafiło moje pismo satyryczne „Kościotrup”, Tadeusz Ruciński (1946-2013) zgłosił się do mnie i zaproponował wystawę w Bałuckim Ośrodku Kultury w Łodzi.
Tadeusz Ruciński i Pałucka Loża Szyderców
Pochodził ze Żnina i tworzył rysunki satyryczne, podpisywane Truć (od imienia i nazwiska). Wraz z przyjaciółmi założył w Łodzi Pałucką Lożę Szyderców na Uchodźstwie – towarzyski krąg osób o charakterze satyrycznym. Gdy się poznaliśmy telefonicznie, był dyrektorem Ośrodka Kultury w łódzkiej dzielnicy Bałuty.
Był prawdziwą duszą satyry i uwielbiał niekonwencjonalne happeningi. W Żninie zorganizował wystawę rysunku satyrycznego „Satyra poza krawędzią”. Była plonem konkursu dla osób osadzonych (więźniów), który cyklicznie organizowano w Łodzi. Na wernisaż przyszedł ubrany w więzienne pasy.
Wernisaż wystawy w Bałuckim Ośrodku Kultury
1 kwietnia 2000 o godz. 19 w Bałuckim Ośrodku Kultury (ul. Limanowskiego) podczas wernisażu mojej wystawy, musiałem przywdziać białą, ciasną sukienkę. Wzbudziło to wesołość wśród zgromadzonych tym bardziej, że musiałem ją włożyć przez szyję, co nie było łatwe.
Otrzymałem wtedy Certyfikat, którego treść cytuję poniżej.
CERTYFIKAT
Potwierdzam, że prace imć Pana Szczepana Sadurskiego herbu „Kościotrup” przedstawione na wystawie indywidualnej w Bałuckim Salonie Satyry im. Antoniego Chodorowskiego uzyskały naszą wysoką ocenę.
Nadając Panu szlachetny tytuł docenta magistra satyry przyjmuję do grona członków Pałuckiej Loży Szyderców na Wychodźstwie.
Łódź – Żnin 2000, Prezes Loży Tadeusz M.Ruciński, Samodzielny Profesor Satyry.
Skąd wziął się tytuł docenta satyry?
Herb Kościotrup – to oczywiście nawiązanie do nazwy mojego pisma satyrycznego. Nawet nie wiedziałem, że Bałucki Salon Satyry czyli galeria mieszcząca się w Bałuckim Ośrodku Kultury od niedawna nosiła imię śp. Antka Chodorowskiego (zmarł 15 lutego 1999). Ale najważniejsze było to, że Ruciński nadał mi tytuł docenta magistra satyry i przyjął do grona Loży.
Certyfikat mam do dziś i gdyby nie seria zdjęć z wernisażu w moim archiwum, zupełnie nie pamiętałbym o tej wystawie.
Środowisko satyry było małym światem
Nasze drogi już nigdy więcej się nie przecięły, ale opisana historia pokazuje, że świat satyry to ludzie i system naczyń połączonych. Ci sami ludzie spotykali się na konkursach, wystawach, w redakcjach i podczas festiwali, tworząc sieć znajomości, która przez lata łączyła satyryków.
Satyryk Ruciński, rysownik Chodorowski, rysownik Sadurski, Satyra poza krawędzią (konkurs, w którym dwa lub trzy razy jurorowałem już potem, siedząc… za kratami łódzkiego więzienia).
Na tym moja historia z Łodzią się nie zakończyła. Wielokrotnie przyjeżdżałem tu do rodziny, pracowałem jako karykaturzysta eventowy, prowadziłem warsztaty i oceniałem kabarety jako juror. Kto wie, może jeszcze kiedyś wrócę tu również z wystawą swoich rysunków.
Pałucka Loża Szyderców: (c) Rysunki.pl
Dodatkowe informacje
Czym była Pałucka Loża Szyderców?
Pałucka Loża Szyderców była nieformalnym środowiskiem osób związanych z humorem i satyrą, powstałym z inicjatywy Tadeusza Rucińskiego. Jej działalność miała przede wszystkim charakter towarzyski i artystyczny, pełen humorystycznych rytuałów. Tego typu inicjatywy integrowały twórców z różnych miast Polski.
Skąd pochodzi nazwa Pałucka Loża Szyderców?
Nazwa nawiązuje do Pałuk – historycznego regionu etnograficznego w północno-wschodniej Wielkopolsce i części województwa kujawsko-pomorskiego, którego jednym z głównych miast jest Żnin. Założyciel Loży, Tadeusz Ruciński, pochodził właśnie z Pałuk. Nazwa Pałucka nie ma związku z łódzkimi Bałutami, choć Loża działała w Łodzi i spotykała się m.in. w Bałuckim Ośrodku Kultury.
Dlaczego środowisko satyry tworzyło własne tradycje?
Satyrycy posługują się ironią i żartem, także poza swoją twórczością. Humorystyczne tytuły, dyplomy czy happeningi były sposobem budowania środowiskowej tożsamości oraz podkreślania dystansu do siebie. Takie zwyczaje towarzyszyły wielu wystawom, konkursom i festiwalom satyry.
Jaką rolę odgrywały wystawy rysunku satyrycznego?
Przed erą internetu wystawy były jednym z najważniejszych miejsc spotkań rysowników, publiczności i organizatorów konkursów. Umożliwiały prezentację nowych prac, wymianę doświadczeń oraz nawiązywanie zawodowych kontaktów. Dla wielu autorów były także początkiem współpracy z redakcjami i galeriami.
Zobacz też:
> Rysunek Sadurskiego, który stał się symbolem absurdu PRL-u
> 1984. Pierwsza wystawa Szczepana Sadurskiego w Lublinie
